Cinima:
భారతీయ చలనచిత్ర రంగంలో గ్రామీణ జీవనానికి, సహజమైన ప్రేమ కథలకు కొత్త దృశ్యభాషను అందించిన దర్శకుడు భారతిరాజా. తమిళ సినీ పరిశ్రమలో 1970ల చివరలో ప్రారంభమైన ఆయన సినీ ప్రయాణం దక్షిణ భారత చిత్రసీమలో ఓ కొత్త ధోరణికి నాంది పలికింది. స్టూడియోలకే పరిమితమైన కథలను పల్లెల బాట పట్టించి, ప్రకృతి మధ్య మానవ సంబంధాల అందాన్ని వెండితెరపై ఆవిష్కరించిన దర్శకుడిగా ఆయన ప్రత్యేక గుర్తింపు పొందారు.
పల్లె జీవనంలోని స్వచ్ఛత, యువతలోని ప్రేమ, సామాజిక వాస్తవాలు, ప్రకృతితో మనిషి అనుబంధం వంటి అంశాలను భారతిరాజా తన చిత్రాల్లో సహజత్వానికి దగ్గరగా చిత్రించారు. అందుకే ఆయన సినిమాలు కేవలం వాణిజ్య విజయాలుగానే కాకుండా, దక్షిణ భారత సినీ చరిత్రలో ఒక ప్రత్యేక అధ్యాయంగా నిలిచాయి. నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా కొనసాగిన ఆయన సృజనాత్మక ప్రస్థానం అనేక మంది నటులు, సాంకేతిక నిపుణులకు మార్గదర్శకంగా నిలిచింది. భారతిరాజా మరణంతో భారతీయ చిత్రసీమ ఒక విలక్షణ దర్శకుడిని కోల్పోయినా, ఆయన సృష్టించిన కళాత్మక వారసత్వం చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతుంది.
“అరే ఏమైందీ ఒక మనసుకు రెక్కలొచ్చి ఎచ్చటికో ఎగిరింది…” అనే పదహారేళ్ల వయసు కలల పాట నేడు మరింత అర్థవంతంగా అనిపిస్తోంది. నిజంగానే భారతిరాజా గారి “పదహారేళ్ల మనసు” ఎచ్చటికి ఎగిరిపోయిందో తెలియదు. కానీ ఆయన ఆత్మ మాత్రం ఆకుపచ్చని పొలాల మీదుగా, గాలిలో ఊగే వరి మొక్కల మధ్యగా, సముద్ర తీరాల నిశ్శబ్ద అలల వెంట ప్రయాణిస్తూ ఉంటుందనే భావన కలుగుతోంది.
భారతిరాజా కేవలం దర్శకుడు కాదు. ఆయన ఒక కవి. కెమెరాను కలంగా, ప్రకృతిని కాగితంగా, మనుషుల భావోద్వేగాలను అక్షరాలుగా మార్చి ఎన్నో అద్భుతమైన ప్రేమకావ్యాలను తెరపై ఆవిష్కరించిన సృష్టికర్త. నగర జీవితపు కాంక్రీట్ గోడల మధ్య చిక్కుకుపోయిన భారతీయ సినిమాను ఆయన పల్లెల్లోకి తీసుకెళ్లారు. గ్రామం కూడా అందంగా ఉంటుందని, అక్కడి మనుషుల ప్రేమలు కూడా కవితల్లా ఉంటాయని ఆయన నిరూపించారు.
తమిళ సినీ పరిశ్రమలో ఒక విప్లవాన్ని సృష్టించిన దర్శకుల్లో భారతిరాజా పేరు మొదటి వరుసలో నిలుస్తుంది. ఆయన రాకముందు సినిమాల్లో గ్రామీణ జీవితం ఎక్కువగా స్టూడియో సెట్లకే పరిమితమై ఉండేది. కానీ భారతిరాజా నిజమైన పల్లెలను తెరపైకి తీసుకొచ్చారు. పొలాలు, చెరువులు, మట్టి దారులు, పల్లెటూరి సంస్కృతి, అమాయకమైన ప్రేమలు, మనుషుల మధ్య ఉండే సహజ సంబంధాలు ఆయన సినిమాల్లో ప్రధాన పాత్రలుగా మారాయి.
ఆయన చిత్రాల్లో ప్రకృతి ఒక నేపథ్యం కాదు. అది ఒక పాత్ర. గాలి మాట్లాడుతుంది. చెట్లు స్పందిస్తాయి. వర్షం ప్రేమను వ్యక్తం చేస్తుంది. సముద్రం విరహాన్ని వినిపిస్తుంది. అందుకే భారతిరాజా సినిమాలను చూస్తే ఒక కథను చూసిన అనుభూతి కంటే ఒక కవితను చదివిన అనుభూతి కలుగుతుంది.
తెలుగు ప్రేక్షకులతో భారతిరాజాకు ఉన్న అనుబంధం కూడా ప్రత్యేకమైనది. ఆయన దర్శకత్వం వహించిన చిత్రాలు తెలుగు ప్రేక్షకుల మనసుల్లో చెరగని ముద్ర వేశాయి. ముఖ్యంగా యువ హృదయాల భావోద్వేగాలను, తొలి ప్రేమలోని అమాయకత్వాన్ని, విరహంలో ఉండే వేదనను ఆయన ఎంతో సున్నితంగా ఆవిష్కరించారు. ప్రేమను ఆయన ఎప్పుడూ కేవలం ఇద్దరి మధ్య ఉండే సంబంధంగా చూడలేదు. అది మనిషి ఆత్మకు సంబంధించిన ఒక అనుభూతిగా చిత్రించారు.
భారతిరాజా సినిమాల్లో మహిళా పాత్రలు కూడా ఎంతో బలంగా ఉంటాయి. అవి కేవలం కథను ముందుకు నడిపే పాత్రలు కావు. తమ భావోద్వేగాలు, ఆశలు, స్వప్నాలతో జీవించే నిజమైన వ్యక్తిత్వాలు. భారతీయ గ్రామీణ మహిళ జీవితంలోని అందాన్ని, ఆత్మగౌరవాన్ని, ప్రేమను ఆయన తన చిత్రాల్లో ఎంతో గౌరవంగా చూపించారు.
దర్శకుడిగా మాత్రమే కాకుండా నటుడిగానూ భారతిరాజా విశేష గుర్తింపు పొందారు. వయసు పెరిగిన తర్వాత కూడా తన నటనతో ప్రేక్షకులను ఆకట్టుకున్నారు. ఆయన ముఖంలో కనిపించే సహజత్వం, కళ్లలో ప్రతిబింబించే అనుభవం, మాటల్లో కనిపించే నిజాయితీ ఆయనను ప్రత్యేకంగా నిలబెట్టాయి.
ఈ రోజుల్లో సాంకేతిక అద్భుతాలు, భారీ బడ్జెట్లు, విజువల్ ఎఫెక్ట్స్ సినిమాను శాసిస్తున్న తరుణంలో భారతిరాజా సినిమాలను గుర్తు చేసుకుంటే ఒక ప్రశ్న మనసులో మెదులుతుంది. నిజమైన భావోద్వేగాలు, సహజమైన కథలు, మట్టి వాసన కలిగిన పాత్రలు ఇంకా మన సినిమాల్లో ఎంతవరకు మిగిలి ఉన్నాయి? భారతిరాజా వారసత్వం మనకు గుర్తు చేసే విషయం ఇదే. సినిమా అనేది కేవలం వినోదం కాదు. అది మనుషుల జీవితాలను, వారి ఆనందాలను, బాధలను ప్రతిబింబించే కళ.
భారతిరాజా మరణంతో ఒక వ్యక్తి దూరమయ్యారు. కానీ ఆయన సృష్టించిన ప్రపంచం ఎప్పటికీ మనతోనే ఉంటుంది. ఆయన సినిమాల్లో పరుగులు తీసే ప్రేమజంటలు, గాలికి ఊగే పొలాలు, వర్షంలో తడిసే కలలు, విరహంతో నిండిన చూపులు, ప్రకృతితో మమేకమైన జీవితం – ఇవన్నీ తరతరాలకు ఆయనను గుర్తు చేస్తూనే ఉంటాయి.
ఒక గొప్ప కళాకారుడు తన జీవితాన్ని ముగించుకున్నప్పుడు అతని శరీరం మాత్రమే నిశ్చలమవుతుంది. అతని సృజన మాత్రం శాశ్వతంగా జీవిస్తుంది. భారతిరాజా విషయంలో ఇది మరింత నిజం. ఎందుకంటే ఆయన కేవలం సినిమాలు తీయలేదు; జ్ఞాపకాలను సృష్టించారు. కేవలం కథలు చెప్పలేదు; భావోద్వేగాలను నాటారు. కేవలం పాత్రలను తీర్చిదిద్దలేదు; మనసులను మలిచారు.
భారతిరాజా ఇక లేరు. కానీ ఆయన చూపించిన పల్లె దారులు, ఆయన కెమెరా బంధించిన ప్రకృతి అందాలు, ఆయన ఆవిష్కరించిన ప్రేమ భావనలు తరతరాల ప్రేక్షకుల హృదయాల్లో చిరస్థాయిగా నిలిచి ఉంటాయి. కాలం మారినా, సాంకేతికత కొత్త పుంతలు తొక్కినా, సహజత్వానికి, మానవీయ భావోద్వేగాలకు ఆయన ఇచ్చిన ప్రాధాన్యం సినీ సృజనకు ఎప్పటికీ మార్గదర్శకంగానే నిలుస్తుంది.
గ్రామీణ జీవితాన్ని వెండితెరపై కవిత్వంగా మలిచిన దర్శకుడిగా, ప్రకృతిని కథలో ఒక పాత్రగా ఆవిష్కరించిన కళాకారుడిగా, ప్రేమను అత్యంత స్వచ్ఛమైన రూపంలో చిత్రించిన సృష్టికర్తగా భారతిరాజా పేరు భారతీయ చలనచిత్ర చరిత్రలో శాశ్వతంగా నిలిచిపోతుంది. ఆయన భౌతికంగా దూరమైనా, ఆయన సృష్టించిన దృశ్యకావ్యాలు ప్రేక్షకుల జ్ఞాపకాల్లో ఎప్పటికీ సజీవంగానే ఉంటాయి.
భారతీయ సినీ రంగానికి ఆయన చేసిన సేవలకు కృతజ్ఞతాభివందనాలతో…
భారతిరాజా గారికి వినమ్ర నివాళి.
—✍🏽 అమరవాజీ నాగరాజు
