న్యూఢిల్లీ: ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రశ్నించడం ఎంత ముఖ్యమో.. ప్రశ్నించే గొంతుకలను గౌరవించడం కూడా అంతే ముఖ్యం. ప్రభుత్వ విధానాలను ప్రశ్నిస్తూ, ప్రజల సమస్యలపై పోరాడే నాయకులు సమాజంలో కొత్త ఆశలను రేకెత్తిస్తారు. అయితే అలాంటి నాయకులను ప్రశంసించడం ఒక ఎత్తయితే.. వారిని ప్రశ్నలకు అతీతమైన వ్యక్తులుగా చిత్రించడం మరో ఎత్తు. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న సన్నని గీతను గుర్తించడం ప్రజాస్వామ్యానికి ఎంతో అవసరం.
ఆల్ ఇండియా స్టూడెంట్స్ అసోసియేషన్‌ (AISA) జాతీయ అధ్యక్షురాలు నేహా బోరా ప్రస్తుతం విద్యార్థి ఉద్యమాల్లో కీలకమైన ముఖంగా ఎదిగారు. ఢిల్లీలోని జంతర్ మంతర్ వద్ద నిరసనలు, పోలీసులతో ఎదురుపడిన సందర్భాలు, బారికేడ్లను అధిగమిస్తూ నిరసన ప్రదర్శనల్లో పాల్గొనడం వంటి ఘటనలు ఆమెను వార్తల్లో నిలిపాయి. ప్రధాన ఎన్నికల కమిషనర్ జ్ఞానేశ్ కుమార్‌ను తొలగించాలని కోరుతూ జరిగిన నిరసనల్లోనూ ఆమె చురుకుగా పాల్గొన్నారు.
నిరసనల సందర్భంగా నేహా ప్రదర్శిస్తున్న ధైర్యం, నిబద్ధత, స్పష్టమైన అభిప్రాయాలు యువతను ఆకర్షిస్తున్నాయి. రాజకీయ వ్యవస్థను ప్రశ్నించడానికి వెనుకాడని నాయకురాలిగా ఆమెకు గుర్తింపు లభిస్తోంది. ఉద్యమాల్లో యువత భాగస్వామ్యం పెరగడానికి ఇలాంటి నాయకత్వం దోహదపడవచ్చు.
అయితే ఇక్కడే ఒక కీలకమైన ప్రశ్న ఎదురవుతోంది. ఉద్యమ నాయకులను గౌరవించడం అవసరమే.. కానీ వారిని విమర్శలకు అతీతులుగా భావించడం ఎంతవరకు సమంజసం?
ప్రశంసకు, వ్యక్తిపూజకు మధ్య తేడా!
నేహా బోరా పోరాట పటిమను ప్రశంసించవచ్చు. ఆమె ధైర్యాన్ని అభినందించవచ్చు. విద్యార్థుల సమస్యలపై ఆమె చేస్తున్న పోరాటాన్ని చర్చించవచ్చు. కానీ ఆమె తీసుకునే ప్రతి నిర్ణయమూ సరైనదేనని, ఆమె అభిప్రాయాలతో విభేదించకూడదని భావించడం మాత్రం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధం.
ఎందుకంటే ఏ నాయకుడైనా మనిషే. వారి నిర్ణయాల్లోనూ లోపాలు ఉండవచ్చు. వారి రాజకీయ వైఖరితో అందరూ ఏకీభవించాల్సిన అవసరం లేదు. నాయకుడి మంచిని గుర్తిస్తూనే, తప్పులను ప్రశ్నించే స్వేచ్ఛను కూడా సమాజం కాపాడుకోవాలి.
ఒక వ్యక్తిని హీరోగా ఆరాధించడం మొదలైనప్పుడు.. ఆయన లేదా ఆమె చేసే పనులపై విమర్శనాత్మకంగా ఆలోచించే సామర్థ్యం అభిమానుల్లో తగ్గే ప్రమాదం ఉంది. నాయకుడి ప్రతి చర్యను సమర్థించాలనే ధోరణి పెరిగితే, ఉద్యమం లక్ష్యాల కంటే వ్యక్తి ప్రాధాన్యం ఎక్కువవుతుంది.
ఇరోమ్ షర్మిలతో పోలిక.. భిన్నమైన పోరాట పంథా!
మణిపూర్‌లో సాయుధ దళాల ప్రత్యేక అధికారాల చట్టానికి వ్యతిరేకంగా సుదీర్ఘ నిరాహార దీక్ష చేసిన ఇరోమ్ షర్మిల భారతదేశంలో పోరాటానికి ప్రతీకగా నిలిచారు. నేహా బోరా కూడా తనదైన పంథాలో నిరసన రాజకీయాల్లో చురుకైన పాత్ర పోషిస్తున్నారు. అయితే ఇద్దరి పోరాట మార్గాలు, నేపథ్యాలు భిన్నమైనవి.
షర్మిల సుదీర్ఘ నిరాహార దీక్ష ద్వారా తన నిరసనను వ్యక్తం చేయగా.. నేహా వీధి పోరాటాలు, విద్యార్థి ఉద్యమాల ద్వారా తన గొంతును వినిపిస్తున్నారు. ఈ భిన్నమైన పోరాట పద్ధతులను వాటి లక్ష్యాలు, ప్రభావం ఆధారంగా విశ్లేషించాలి. కేవలం పోలికలతో ఒకరిని మరొకరికి ప్రత్యామ్నాయంగా నిలబెట్టడం సరైన అంచనా కాదు.
ప్రజాస్వామ్యంలో నాయకులు వస్తుంటారు.. పోతుంటారు. కానీ వారు ముందుకు తీసుకొచ్చే సమస్యలు, వాటికి పరిష్కారాలు సాధించాలనే లక్ష్యం మాత్రం కొనసాగాలి. విద్యార్థుల హక్కులు, ఎన్నికల వ్యవస్థపై ప్రజల్లో ఉన్న సందేహాలు, ప్రభుత్వ సంస్థల జవాబుదారీతనం వంటి అంశాలపై చర్చ జరగాలి. ఆ చర్చ వ్యక్తుల చుట్టూ మాత్రమే తిరగకూడదు.
నిరసనలకు మద్దతు ఇచ్చేవారు వాటి ఉద్దేశాలను అర్థం చేసుకోవాలి. విమర్శించేవారు కూడా ఆధారాలతో, బాధ్యతాయుతంగా తమ అభిప్రాయాలను వెల్లడించాలి. నాయకులపై ప్రశంసలు కురిపించినంత మాత్రాన ఉద్యమ లక్ష్యాలు నెరవేరవు. ప్రజల్లో అవగాహన పెరగడం, సమస్యలపై విస్తృత చర్చ జరగడం, తగిన పరిష్కారాల కోసం నిరంతరం ప్రయత్నించడం అవసరం.
నేహా బోరా వంటి యువ నాయకుల ధైర్యాన్ని గుర్తించడం, వారి పోరాట పటిమను అభినందించడం తప్పు కాదు. అయితే ప్రశంసలు వ్యక్తిపూజగా మారకుండా చూసుకోవడం సమాజ బాధ్యత. నాయకులను ప్రోత్సహించాలి.. అదే సమయంలో అవసరమైనప్పుడు ప్రశ్నించాలి. వారి మంచి పనులను స్వాగతించాలి.. లోపాలను నిర్మాణాత్మకంగా విమర్శించాలి.
