National:
T.mahesh/ senior journalist ✍🏽✍🏽
ప్రజాస్వామ్యంలో ఎన్నికలు కేవలం అధికార మార్పిడికి మార్గాలు మాత్రమే కాదు. ప్రజల ఆకాంక్షలను వ్యక్తీకరించడానికి, ప్రభుత్వాలను ప్రశ్నించడానికి, ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను ప్రజల్లోకి తీసుకెళ్లడానికి అత్యంత కీలకమైన వేదికలు. అలాంటి ఎన్నికల ప్రక్రియపై అనుమానాలు వ్యక్తమవుతున్నప్పుడు ప్రతిపక్షాలు అనుసరించాల్సిన వ్యూహం ఏమిటన్నది ఇప్పుడు కీలక ప్రశ్నగా మారింది. ఎన్నికల బహిష్కరణతో వ్యవస్థపై ఒత్తిడి తీసుకురావచ్చా? లేక ఎన్నికల బరిలో నిలిచి పోరాడటమే ప్రజాస్వామ్య పరిరక్షణకు సరైన మార్గమా?
బహిష్కరణతో ప్రయోజనం ఎంత?
ఎన్నికల నిర్వహణలో అక్రమాలు జరుగుతున్నాయని, ఎన్నికల సంఘం వ్యవహారశైలిపై సందేహాలున్నాయని, అధికార పార్టీకి అనుకూలంగా పరిస్థితులు మారుతున్నాయని ప్రతిపక్షాలు ఆరోపించడం ప్రజాస్వామ్యంలో అసాధారణమేమీ కాదు. ఓటర్ల హక్కులకు భంగం కలుగుతోందని భావించినప్పుడు ఆందోళన వ్యక్తం చేయడం, న్యాయపోరాటం చేయడం, ఎన్నికల సంఘాన్ని నిలదీయడం ప్రతిపక్షాల బాధ్యత.
అయితే, ఈ సమస్యలకు పరిష్కారంగా ఎన్నికలను పూర్తిగా బహిష్కరించడం ఎంతవరకు సమర్థనీయం? ఎన్నికల బరి నుంచి ప్రతిపక్షాలు తప్పుకుంటే అధికార పార్టీకి ఎదురులేని పరిస్థితి ఏర్పడుతుంది. ప్రజల సమస్యలను వినిపించే వేదిక క్రమంగా అధికార పక్షానికే పరిమితమవుతుంది. ప్రజా వ్యతిరేక విధానాలను ప్రశ్నించాల్సిన గొంతుకలు బలహీనపడే ప్రమాదం ఉంటుంది.
ఎన్నికల ప్రక్రియలో లోపాలున్నాయని ఆరోపించడం ఒక ఎత్తయితే, ఆ లోపాలను సరిదిద్దేందుకు పోరాడకుండా పోటీ నుంచి వైదొలగడం మరో ఎత్తు. ఈ రెండింటి మధ్య ఉన్న వ్యత్యాసాన్ని ప్రతిపక్షాలు గుర్తించాలి.
చరిత్రను వర్తమానానికి అన్వయించాలి
భారత స్వాతంత్య్ర ఉద్యమంలో ఎన్నికల బహిష్కరణ, శాసనోల్లంఘన వంటి పద్ధతులు కీలక పాత్ర పోషించాయి. అయితే, వలస పాలనకు వ్యతిరేకంగా సాగిన పోరాట పరిస్థితులు, స్వతంత్ర భారతదేశంలో రాజ్యాంగ వ్యవస్థలో భాగంగా జరిగే ఎన్నికల పరిస్థితులు ఒకేలా ఉండవు.
బ్రిటిష్ పాలనలో పరిమిత ప్రాతినిధ్యాన్ని నిరాకరించడం ద్వారా వలస పాలకుల అధికారానికి నైతిక సవాలు విసరడం ఒక వ్యూహం. స్వతంత్ర భారతదేశంలో మాత్రం ప్రజల ఓటుతో ఏర్పడే ప్రభుత్వాలను ప్రశ్నించడానికి, విధానాలను ప్రభావితం చేయడానికి రాజ్యాంగబద్ధమైన మార్గాలు అందుబాటులో ఉన్నాయి.
అందువల్ల గతంలో కొన్ని సందర్భాల్లో ఉపయోగపడిన బహిష్కరణ వ్యూహాన్ని ప్రస్తుత రాజకీయ పరిస్థితులకు యథాతథంగా అన్వయించడం సరికాదు. పరిస్థితులకు తగిన రాజకీయ వ్యూహాన్ని రూపొందించుకోవడం అవసరం.
ఎన్నికలే ప్రతిపక్షాలకు ప్రాణాధారం
రాజకీయ పార్టీలు ప్రజలతో నిరంతరం సంబంధాలు కొనసాగించినప్పుడే బలంగా నిలబడగలవు. ఎన్నికల ప్రచారం, అభ్యర్థుల ఎంపిక, స్థానిక సమస్యలపై పోరాటం, ప్రజా సమావేశాలు, కార్యకర్తల సమన్వయం వంటి అంశాలు పార్టీ నిర్మాణానికి పునాదులు.
ఎన్నికలకు దూరంగా ఉండటం వల్ల ఈ వ్యవస్థ క్రమంగా బలహీనపడుతుంది. కార్యకర్తల్లో నిరుత్సాహం పెరగవచ్చు. స్థానిక నాయకత్వం బలహీనపడవచ్చు. ప్రజలతో సంబంధాలు తెగిపోవచ్చు. ఆ తర్వాత తిరిగి రాజకీయంగా పుంజుకోవడం కష్టమవుతుంది.
ప్రతిపక్ష పార్టీకి ఎన్నికలు అంటే కేవలం గెలుపోటముల లెక్కలు మాత్రమే కాదు. ప్రజల్లో తన భావజాలాన్ని విస్తరించడానికి, ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను ఎత్తిచూపడానికి, ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను వివరించడానికి లభించే అవకాశం కూడా.
ఈ అవకాశాన్ని స్వచ్ఛందంగా వదులుకోవడం ద్వారా అధికార పార్టీకి రాజకీయంగా మరింత వెసులుబాటు కల్పించినట్టవుతుంది.
లోపాలను ప్రశ్నిస్తూనే పోరాడాలి
ఎన్నికల బరిలోకి దిగడం అంటే ఎన్నికల వ్యవస్థలోని ప్రతి అంశాన్ని గుడ్డిగా సమర్థించడం కాదు. ఎన్నికల నిర్వహణలో లోపాలు కనిపిస్తే వాటిని ప్రశ్నించాలి. ఓటర్ల జాబితాల్లో అవకతవకలు ఉన్నాయని అనుమానిస్తే ఆధారాలతో వాటిని బయటపెట్టాలి. ఓటు హక్కుకు భంగం కలిగితే న్యాయస్థానాలను ఆశ్రయించాలి. ఎన్నికల సంఘం నిష్పాక్షికతపై సందేహాలుంటే పారదర్శకత కోసం పట్టుబట్టాలి.
అదే సమయంలో ప్రజల్లోకి వెళ్లి తమ వాదనను బలంగా వినిపించాలి. ఎన్నికల సంస్కరణల కోసం ఉద్యమించాలి. ప్రజాస్వామ్య సంస్థల జవాబుదారీతనాన్ని పెంచేందుకు నిరంతరం కృషి చేయాలి.
ఎన్నికల వ్యవస్థలో లోపాలున్నాయని ఆరోపిస్తూ పోటీ నుంచి తప్పుకోవడం కంటే, ఆ లోపాలను సరిదిద్దాలని డిమాండ్ చేస్తూ ఎన్నికల్లో పాల్గొనడం మరింత ప్రభావవంతమైన మార్గం.
ప్రజాస్వామ్యంలో ప్రతిపక్షం పాత్ర అధికార పార్టీని విమర్శించడానికే పరిమితం కాదు. ప్రజల సమస్యలకు ప్రత్యామ్నాయ పరిష్కారాలను చూపించడం కూడా దాని బాధ్యత. నిరుద్యోగం, ధరల పెరుగుదల, విద్య, వైద్యం, వ్యవసాయం, సామాజిక న్యాయం వంటి అంశాలపై ప్రజలకు స్పష్టమైన విధానాలను అందించాలి.
ఎన్నికల ప్రచారం ఈ అంశాలను ప్రజల ముందుకు తీసుకెళ్లడానికి అత్యంత ప్రభావవంతమైన వేదిక. ప్రతిపక్షాలు ఈ వేదికను వదులుకుంటే ప్రజల అసంతృప్తికి రాజకీయ రూపం ఇచ్చే అవకాశం తగ్గిపోతుంది.
అంతేకాకుండా, ఎన్నికల్లో పాల్గొనే నిర్ణయం ప్రజల తీర్పును గౌరవించడంలో భాగం. గెలుపుపై ఆశ లేకపోయినా, ప్రతికూల పరిస్థితులున్నా ప్రజల ముందుకు వెళ్లి తమ వాదనను వినిపించడం ప్రజాస్వామ్య రాజకీయాల్లో కీలకం.
ప్రజాస్వామ్యాన్ని పరిరక్షించాలంటే ఎన్నికల ప్రక్రియలోని లోపాలను నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. అదే సమయంలో ఆ లోపాలను సాకుగా చూపి ప్రజాస్వామ్య పోరాటానికి దూరం కావడం కూడా పరిష్కారం కాదు.
ఎన్నికల బహిష్కరణ ద్వారా అధికార పక్షాన్ని ఇబ్బందుల్లోకి నెట్టవచ్చని భావించినా, దాని వల్ల ప్రతిపక్షాలకే రాజకీయ నష్టం కలిగే అవకాశం ఉంది. ప్రజల సమస్యలను వినిపించే వేదికను వదులుకోవడం అంటే ప్రజా ప్రాతినిధ్య అవకాశాలను పరిమితం చేసుకోవడమే.
ప్రజాస్వామ్యంలో పోరాటం నుంచి పారిపోవడం కాదు, పోరాటాన్ని మరింత బలోపేతం చేయడం ముఖ్యం. ఎన్నికల అక్రమాలను ప్రశ్నించాలి, వ్యవస్థలో సంస్కరణల కోసం పట్టుబట్టాలి, ప్రజల ఓటు హక్కును కాపాడాలి. ఎన్నికల బరిలో నిలిచి, రాజ్యాంగబద్ధమైన మార్గాల్లో పోరాడినప్పుడే ప్రజాస్వామ్యాన్ని మరింత పటిష్ఠం చేయగలం.
