Hyderabad:
By Amaravaji Nagaraju ✍🏽
ఒకప్పుడు సమాజంలో పేరు సంపాదించాలంటే ప్రతిభ ఉండాలి… కష్టపడాలి… విలువలు పాటించాలి. ఇప్పుడు పరిస్థితి మారిపోయింది. కొన్ని సెకన్ల వీడియోతో కోట్ల మందికి చేరుకోవడం సాధ్యమవుతోంది. ఇది సాంకేతికత అందించిన గొప్ప అవకాశం. అయితే అదే అవకాశం కొందరి చేతిలో ప్రమాదకర ఆయుధంగా మారుతోంది. “ఎలాగైనా వైరల్ కావాలి” అనే ఆలోచన యువతలో పెరుగుతుండటం ఆందోళన కలిగించే అంశం. లైక్లు, షేర్లు, ఫాలోవర్ల కోసం వ్యక్తిత్వాన్ని, కుటుంబ గౌరవాన్ని, సామాజిక బాధ్యతను పణంగా పెట్టే ధోరణి పెరుగుతోంది. మరోవైపు డిజిటల్ మోసాలు, అక్రమ సంబంధాలు కుటుంబ వ్యవస్థనే కుదేలు చేస్తున్నాయి. ఈ మూడు సమస్యలు విడివిడిగా కనిపించినా… మూల కారణం మాత్రం ఒక్కటే. విలువల కంటే క్షణికమైన ఆకర్షణకు అధిక ప్రాధాన్యం ఇవ్వడం.
సోషల్ మీడియా స్వతహాగా చెడు కాదు. ప్రపంచాన్ని దగ్గర చేసింది. ఎన్నో ప్రతిభలకు గుర్తింపు తెచ్చింది. గ్రామీణ ప్రాంతాల్లోని యువత కూడా తమ ప్రతిభను ప్రపంచానికి చాటుకునే అవకాశాన్ని కల్పించింది. చిన్న వ్యాపారాలకు మార్కెట్ తెరిచింది. విద్య, ఉపాధి, సమాచార రంగాల్లో విప్లవాత్మక మార్పులు తీసుకొచ్చింది. కానీ ప్రతి శక్తివంతమైన సాధనంలాగే దీనికీ బాధ్యతాయుతమైన వినియోగం అవసరం. బాధ్యత లేకపోతే అదే సాధనం ప్రమాదంగా మారుతుంది.
ఇటీవల వైరల్ అవుతున్న కొన్ని వీడియోలను పరిశీలిస్తే పరిస్థితి ఎంత దిగజారిందో అర్థమవుతుంది. ప్రాణాలను పణంగా పెట్టి రైళ్లపై స్టంట్లు చేయడం, రోడ్లపై నిర్లక్ష్యంగా వాహనాలు నడపడం, అసభ్యకర ప్రవర్తనను వినోదంగా చూపించడం, కుటుంబ సభ్యుల వ్యక్తిగత విషయాలను బహిరంగంగా ప్రసారం చేయడం… ఇవన్నీ కేవలం వ్యూస్ కోసం జరుగుతున్నాయి. ఒక్కరోజు ప్రజాదరణ కోసం జీవితాంతం మిగిలే మచ్చను కొందరు స్వయంగా తెచ్చుకుంటున్నారు.
వైరల్ సంస్కృతి క్రమంగా మనిషి ఆలోచనా విధానాన్నే మార్చేస్తోంది. “ఎంత మంది చూశారు?” అనే ప్రశ్న, “నేను చేసిన పని సరైందా?” అనే ప్రశ్నను వెనక్కి నెట్టేస్తోంది. సమాజానికి ఉపయోగపడే కంటెంట్ కంటే సంచలనం కలిగించే కంటెంట్కు ఎక్కువ ఆదరణ లభిస్తుండటం కూడా ఈ పరిస్థితికి కారణమవుతోంది. ప్రేక్షకుడిగా మన ఎంపిక కూడా ఇక్కడ కీలకం. మనం చూసే కంటెంట్కు అనుగుణంగానే అల్గోరిథమ్లు పనిచేస్తాయి. కాబట్టి సమాజం ఏది ప్రోత్సహిస్తుందో అదే ఎక్కువగా వ్యాపిస్తుంది.
ఇదే సమయంలో డిజిటల్ ప్రపంచం సైబర్ నేరాలకు కొత్త అవకాశాలు కల్పిస్తోంది. నకిలీ ప్రొఫైల్లు, తప్పుడు ఉద్యోగ అవకాశాలు, పెట్టుబడి పేరుతో మోసాలు, ఆన్లైన్ ప్రేమ పేరుతో మభ్యపెట్టడం, వ్యక్తిగత ఫొటోలు సేకరించి బ్లాక్మెయిల్ చేయడం… ఇవన్నీ నిత్యకృత్యాలుగా మారుతున్నాయి. ముఖ్యంగా యువతనే లక్ష్యంగా చేసుకుని సైబర్ నేరగాళ్లు అత్యంత తెలివిగా ఉచ్చులు వేస్తున్నారు. మొదట స్నేహం, తర్వాత నమ్మకం, చివరకు బెదిరింపులు. ఈ చక్రంలో చిక్కుకున్న తర్వాత బయటపడటం చాలామందికి కష్టమవుతోంది.
ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, సైబర్ నేరాలు కేవలం సాంకేతిక సమస్యలు కావు. అవి మానసిక బలహీనతలను లక్ష్యంగా చేసుకునే నేరాలు. ఒంటరితనం, గుర్తింపు కావాలనే తపన, డబ్బు పట్ల ఆశ, విలాసవంతమైన జీవితం మీద ఆకర్షణ… ఇవే నేరగాళ్లకు అవకాశాలుగా మారుతున్నాయి. అందుకే డిజిటల్ భద్రత అనేది కేవలం పాస్వర్డ్లతో వచ్చే విషయం కాదు. అవగాహనతో, అప్రమత్తతతో వచ్చే సంస్కృతి.
మరోవైపు కుటుంబ వ్యవస్థను తీవ్రంగా దెబ్బతీస్తున్న అంశం అక్రమ సంబంధాల పెరుగుదల. ప్రతి పరిచయం తప్పు కాదు. ప్రతి స్నేహం ప్రమాదకరం కాదు. కానీ కుటుంబ బాధ్యతలను విస్మరించి క్షణికమైన ఆకర్షణలకు లొంగిపోవడం అనేక విషాదాలకు దారి తీస్తోంది. చిన్న అపార్థాలు, మాట్లాడుకోలేకపోవడం, పరస్పర అవగాహన లేకపోవడం, సోషల్ మీడియా ద్వారా ఏర్పడే అనవసర సాన్నిహిత్యం… ఇవన్నీ కలిసి అనేక కుటుంబాలను సంక్షోభంలోకి నెడుతున్నాయి.
ఇటీవలి కాలంలో వెలుగుచూస్తున్న అనేక నేరాల వెనుక కుటుంబ కలహాలు, అనుమానాలు, అక్రమ సంబంధాలే ప్రధాన కారణాలుగా కనిపిస్తున్నాయి. భార్యాభర్తల మధ్య నమ్మకం దెబ్బతింటే దాని ప్రభావం పిల్లలపై తీవ్రంగా పడుతుంది. వారి మానసిక ఎదుగుదల దెబ్బతింటుంది. సమాజంలో కుటుంబం అనే వ్యవస్థ బలహీనపడితే దాని ప్రభావం తరాలపాటు ఉంటుంది.
ఈ పరిస్థితులకు కేవలం చట్టం ఒక్కటే పరిష్కారం కాదు. నేరం జరిగిన తర్వాత శిక్ష పడుతుంది. కానీ నేరం జరగకుండా అడ్డుకోవాలంటే కుటుంబాలు, పాఠశాలలు, సమాజం కలిసి పనిచేయాలి. పిల్లలకు డిజిటల్ విజ్ఞానం ఎంత అవసరమో, డిజిటల్ నైతికత కూడా అంతే అవసరం. సోషల్ మీడియాను ఎలా ఉపయోగించాలి? ఏది పంచుకోవాలి? ఏది పంచుకోకూడదు? అపరిచితులతో ఎలా వ్యవహరించాలి? అనే అంశాలపై చిన్నప్పటి నుంచే అవగాహన కల్పించాలి.
తల్లిదండ్రులు కూడా పిల్లలతో సమయం గడపాలి. వారి ఆన్లైన్ ప్రపంచం గురించి తెలుసుకోవాలి. నియంత్రించడం కాదు… నమ్మకం కల్పించడం ముఖ్యం. ఇంట్లో స్వేచ్ఛగా మాట్లాడుకునే వాతావరణం ఉంటే పిల్లలు సమస్యలను దాచిపెట్టరు. అలాగే భార్యాభర్తల మధ్య సంభాషణ, పరస్పర గౌరవం, నమ్మకం ఉంటే అనేక సమస్యలు ప్రారంభ దశలోనే పరిష్కారమవుతాయి.
ప్రభుత్వాలు, విద్యాసంస్థలు, మీడియా సంస్థలు, సామాజిక వేదికలు కూడా తమ బాధ్యతను గుర్తించాలి. డిజిటల్ అవగాహన కార్యక్రమాలు విస్తృతంగా నిర్వహించాలి. సంచలనాన్ని కాదు, సమాజానికి ఉపయోగపడే కంటెంట్ను ప్రోత్సహించే వాతావరణం ఏర్పడాలి. సోషల్ మీడియా సంస్థలు కూడా హానికరమైన కంటెంట్పై మరింత బాధ్యతగా వ్యవహరించాలి.
చివరికి ఒక విషయం మాత్రం గుర్తుంచుకోవాలి. వ్యూస్ విజయం కాదు. వైరల్ కావడం గొప్పతనం కాదు. మన వల్ల కుటుంబం గర్వపడితేనే అది విజయం. మన విలువలు మనల్ని గౌరవప్రదమైన జీవితానికి తీసుకెళ్తాయి. సాంకేతికత మనిషి జీవితాన్ని సులభతరం చేయాలి గానీ, మనిషిని విలువల నుంచి దూరం చేయకూడదు. క్షణికమైన ఆకర్షణ కోసం జీవితాంతం పశ్చాత్తాపపడే నిర్ణయాలు తీసుకోకూడదు. డిజిటల్ యుగంలో చేతిలో స్మార్ట్ఫోన్ ఉండటం కంటే, మనసులో సంస్కారం ఉండటం చాలా ముఖ్యం. వ్యూస్ వస్తాయి… పోతాయి. కానీ ఒకసారి కోల్పోయిన విలువలు, నమ్మకం, కుటుంబ బంధాలు తిరిగి సంపాదించడం చాలా కష్టం. అందుకే సంచలనాల కంటే సంస్కారాలను, ప్రజాదరణ కంటే బాధ్యతను, క్షణికానందం కంటే కుటుంబ విలువలను కాపాడుకోవడం ప్రతి ఒక్కరి సామాజిక బాధ్యత.
